«نقش دولت در تضمین حقوق اساسی شهروندان با تأکید بر منشور حقوق شهروندی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران»
پایان نامه نقش دولت در تضمین حقوق اساسی شهروندان با تأکید بر منشور حقوق شهروندی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران
چکیده پایان نامه نقش دولت در تضمین حقوق اساسی شهروندان با تأکید بر منشور حقوق شهروندی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران در آذرماه سال 1395 منشور حقوق شهروندی مدون نهاد ریاست جمهوری ابلاغ عمومی گردید. اولین اقدام این نهاد در اجرای منشور، ارائه بخشنامه ای به کلیه کارکنان دولتی در سراسر کشور با عنوان حقوق شهروندی در نظام اداری شورای عالی اداری مصوب 9/11/1395 و ابلاغ شده به تاریخ 28/12/1395، بود که به دنبال ایجاد معاونتی برای پیگیری اجرای منشور به مقامات ذیربط ابلاغ گردید. منشور مصوب دولت، مشتمل بر گردآوری کلیه حقوق شناخته شده در مقررات متعدد مملکتی مصوب مجلس شورای اسلامی و مجمع تشخیص مصلحت نظام است که در مقاطع مختلف و فراخور وضعیت اجتماع تصویب گردید و دربرخی موارد نادیده انگاشته یا فراموش شد. از این رو راهکار ریاست جمهوری اولاً، بیان تمامی آنها در قالب یک منشور و ثانیاً تعیین تکلیف اجرای آن در سطح قوه مجریه و تعامل آن با سایر قوا بود. بدیهی است اجرای منشور تنها با تعاملات تئوریک میسر نیست. بلکه نیازمند سازوکارهای بنیادین از جمله پیش بینی نهاد پیگیر، مرجع فراقوه ای، بودجه بندی اختصاصی، آموزش از سطوح فراشهروندی تا شهروندی است. از این رو چالش های مرتبط با اجرای منشور که در آینده با آن مواجه خواهد بود بررسی و در حد بضاعت پیشنهاداتی برای پیشبرد صحیح و بی خدشه منشور حقوق شهروندی و خروج آن از یک نگارش سمبولیک به سند راهبردی و کارکردگرا، ارائه گردیده است.
کلید واژگان: حقوق شهروندی، قوه مجریه، آموزش و اطلاع رسانی، ضمانت اجرا، ارزیابی.
پایان نامه نقش دولت در تضمین حقوق اساسی شهروندان با تأکید بر منشور حقوق شهروندی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران
فهرست مطالب
مقدمه: کلیات بحث (بیان مسأله، هدف از پژوهش، پیشینه تحقیق و روش کار). 5
فصل اول: (مبانی و مفاهیم حقوق اساسی دولت- شهروند). 11
گفتار دوم: ریشههای شکلگیری دولت. 13
گفتارچهارم: مؤلفههای دولت مطلوب و مستعد. 22
گفتار اول: شهروند/ حقوق شهروندی/ شهروند آرمانی. 27
گفتار دوم: پیشینه شناسایی و تکامل و تدوین حقوق شهروندی. 29
گفتار سوم: نظریههای حقوق شهروندی. 32
گفتار چهارم: اهم حقوق شهروندی. 36
فصل دوم: صلاحیت ها و موانع دولت جمهوری اسلامی ایران. 38
مبحث اول: صلاحیت های حاصله از قوانین عادی. 39
مبحث دوم: موانع اجرایی پیش روی منشور حقوق شهروندی. 42
گفتار اول: موانع فرهنگی (بومی سازی هنجارها و حقوق). 42
مبحث چهارم: دولت محدود- دولت نامحدود. 50
مبحث پنجم: موقعیت منشور حقوق شهروندی. 51
فصل سوم: وظایف دولت در منشور حقوق شهروندی. 56
مبحث اول: اطلاع رسانی به کارگزاران نهادهای دولتی و غیردولتی و اصلاح ظرفیت های آنها 57
مبحث دوم: ترغیب کلیه نهادها و تشکلهای غیردولتی به ارتقای فرهنگ. 58
مبحث سوم: توجه به اصل عدم تبعیض و تساوی افراد. 61
گفتار اول: تساوی حقوق اقلیت ها با سایر شهروندان. 61
گفتار دوم: تساوی حقوق شهروندی زنان. 64
مبحث چهارم: رعایت اصل کرامت انسانی از سوی مقامات و مأموران. 65
مبحث پنجم: تقابل با نقض حقوق شهروندی به روشهای غیرقضایی. 68
مبحث ششم: اصلاح نظام حقوقی با ارائه راهکارهای عملی و شناسایی موانع پیش رو 69
مبحث هفتم: تدوین شاخص های ارزیابی فعالیت دستگاه های اجرایی. 70
مبحث هشتم: حمایت از نظارت عمومی و صیانت از فضای رسانه ای کشور دربرابر نقض حقوق شهروندی. 71
مبحث نهم: همکاری قوا و دستگاه های حاکمیتی و یافتن راهکارهای قانونی مناسب 74
مبحث دهم: پیشگیری از ایجاد زمینه های نقض حقوق شهروندی. 76
مبحث یازدهم: التزام به رعایت حقوق شهروندی در کلیه تصمیمات و اقدامات آتی 83
مبحث دوازدهم: برخورد قانونی دربرابر سوء استفاده از قدرت. 84
فصل چهارم: ملزومات اجرای منشور حقوق شهروندی (از تدوین تا اجرا). 86
مبحث اول: مدیریت سیاسی نهادینه و اجرایی (وجود دولت- ملت مدرن دموکراتیک) 87
مبحث دوم: ملازمه حقوق بشر و حقوق شهروندی. 89
مبحث سوم: ارتقاء ظرفیت و همسویی با ارزشهای جامعوی و ذهنیت شهروندان. 92
مبحث چهارم: اعتماد ساکنین سرزمین به دولت و حکومت. 93
مبحث پنجم: پیش بینی نهادهای مرتبط با درنظر گرفتن مسؤولیت های مؤثر و هماهنگ 95
مبحث ششم: پیش بینی نهاد بازرسی ویژه و متعهد (دفاع از حقوق شهروندی). 100
مبحث هفتم: آموزش مفهومی و ارزشگذار. 102
گفتار اول: تبلیغات معارفه حقوق شهروندی به شهروندان و کارگزاران. 103
گفتار دوم: ایجاد مراکز مشاوره رایگان در محلات (سرای محله) برای رفع ابهام شهروندان و اخذ شکایات. 105
مبحث هشتم: اصلاحات اجتماعی و قوانین عادی متناقض حقوق شهروندی. 106
گفتار اول: ارائه تعریف دقیق و تفصیلی از قلمرو حقوق شهروندی. 106
گفتار دوم: پیش بینی تضمینات اجرای حقوق شهروندی (جبران خسارت مادی و معنوی) 107
مبحث نهم: اتخاذ تدابیر مالی اجرای ارکان مربوطه در قانون بودجه سالانه. 111